Wstęp

Redakcja: Grażyna Siemieniec-Oziębło, G. Wrochna
Wydawca: Obserwatrium Astronomiczne Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków
© 2007 Właścicielami praw autorskich poszczególnych prezentacji są ich autorzy.
Skład oraz projekt strony Hubert Siejkowski © 2007 Wszelkie prawa zastrzeżone.

Perspektywy Astrofizyki Cząstek

W ostatnich dwóch dekadach na styku fizyki cząstek elementarnych, astrofizyki i kosmologii wyewoluowała nowa interdyscyplinarna domena - astrofizyka cząstek. Obejmuje zarówno techniki eksperymentalne jak i teoretyczne metody badawcze stosowane w wymienionych obszarach. Wzajemne zależności tych dyscyplin są oczywiste. Większość odkryć w fizyce cząstek ma natychmiastowy wpływ na nasze rozumienie procesów we Wszechświecie i vice versa, odkrycia w kosmologii nieuchronnie odbijają się na fizyce najmniejszych skal.

Astrofizyka cząstek podejmuje wiodące kwestie jakie pojawiają się we współczesnej fizyce. Od poszukiwania ciemnej materii, przez badanie własności neutrin i ich roli w ewolucji Wszechświata do takich zjawisk w jego odległej i bieżącej historii, które charakteryzują się ekstremalnymi energiami tzn. takimi, które o wiele rzędów wielkości przekraczają te, osiągane w ziemskich akceleratorach. Pytania związane z taką wysokoenergetyczną składową Wszechświata dotyczą przede wszystkim pochodzenia promieniowania kosmicznego tj. zarówno jego źródeł i dalszej propagacji w środowisku międzygalaktycznym ale również zrozumienia natury kosmicznych akceleratorów. Śledzenie tych źródeł odbywa się również przez neutralne, stabilne cząstki takie jak neutrino czy promieniowanie gamma. Innym oczekiwanym przejawem gwałtownych procesów kosmicznych są fale grawitacyjne. We współczesnej astronomii mówimy, że obserwacja i dalsza interpretacja źródeł promieniowania oparta jest o system wielorakich nośników informacji. Od eksploatowanego dotychczas promieniowania elektromagnetycznego w szerokim zakresie widma do detekcji promieniowania kosmicznego, promieniowania gamma, neutrin i pewnie w niezbyt odległej przyszłości - fal grawitacyjnych. Ogromna rozpiętość energii nośników - blisko 30 rzędów wielkości - angażuje różne techniki i metody detekcji jak również właściwą eksperymentowi infrastrukturę.

Ceną takiego frontalnego podejścia do badanych zagadnień jest konieczność koordynacji eksperymentów w różnych zakresach energii jak i spójnej współpracy w opisie teoretycznym. Zatem wspólne projekty różnych grup badawczych będą definiować działania również polskiej sieci astrofizyki cząstek.

Niniejsze sprawozdanie zdaje relację z pierwszej konferencji krajowej Sieci Astrofizyki Cząstek i Sieci Fizyki Neutrin. Spotkanie około 100 badaczy wspomnianych wcześniej specjalności prezentowało główne nurty i stan wiedzy - w aspekcie teoretycznym i eksperymentalnym - w każdym z wymienionych wyżej zakresów astrofizyki. Przedstawiono między innymi status eksperymentalny i główne wyniki fizyki promieniowania kosmicznego i fizyki neutrin oraz astronomii gamma i kosmologii, podkreślając ich wzajemne powiązania wyraźnie obecne zwłaszcza w reżimie wysokoenergetycznym. Na spotkaniu wiele czasu poświęcono dyskusji i planowaniu przyszłych eksperymentów oraz koordynacji prac pomiędzy różnymi ośrodkami i grupami badawczymi.

Perspektywy astrofizyki cząstek

Kraków, 14-18 października 2007

LOC:
Grażyna Siemieniec-Oziębło
Andrzej Gibiec
Beata Pasternak
Hubert Siejkowski
Alicja Wierzcholska

Opiekun strony www:
Hubert Siejkowski